سروي چو تو مي بايد تا باغ بيارايد

در اين خاك گوهر خيز و ديرينه سراي ادب انگيز ، سخن سرايان قَدَر و فرهمندان خطه شعر و هنر، كلك خيالشان همواره آفرينشگر فرهنگي بوده است كه قله هاي بلند سرفرازيش قرنها مطلع خورشيد خرد بوده و آئين آزادگي اش آينه عزت و شرافت مردمانش ، آن چنان كه نه غبار زمان بر آن نشيند و نه زنگار كهنگي به خود ببيند.
از آن صحابه قلم كه الفت ديرينه اش با مصحف و موأنستش با پيران خرد و شگفتي خانه انديشه آميخته با تجربتش،فرهنگستان فارس را رونق شباب و شوكت بهار بخشيده ، سعدي عليه الرحمه است كه دل به تولاي دوست زنده نگاه داشت و جان به مفرحات نفحات جان پرور ذات جلاله پاينده.
طبع منيع و انديشه رفيع او را كفايت تا در وادي طريقت ، بادي معرفت باشد و در مكتب شريعت ،مشرب حقيقت.آنگونه كه نه صفاي گلستانش را شعله آذرستاني است و نه بهار بوستانش، تطاول خزاني....از كلك قلمش ،جوهر صداقت تراود و از سبوي انديشه اش باده ي معرفت...تشنگان صهباي صفا و پويندگان طريق وفا ،به تحسينش زبان گشايند و صرافان سخن به صرافت طبعش نامه به اقرار توشيح نمايند.
ژرفاي انديشه اش را هرگز پايابي نتوان جست و سيمرغ احساسش را قله قافي...گويي فراتر از قرب و بعد زمان و وسيع تر از از حد و ثغور جغرافياي مكان ،مرزهاي تاريخ را در هم مي شكند تا قلمرو فرمانروايي اش را بر اريكه ادبستان فرهنگ و هنر پارسي بگستراند...افسونگري هاي هنري سعدي در ايجاز ،تلميح ،تمثيل و لف و نشرهاي ادبي به خوبي نمايانگر قلم خنياگر اوست كه با اخلاق و مَنِش متعالي انساني در آميخته و از او شاعري مردمي و عارفي مكتبي ساخته است تا بدانجا كه در عهد كتابسوزان مغول آثارش محفوظ و منشور گشت .
اگرچه قلمهاي بسياري در بازشناسي شخصيت سعدي به صداقت،نگارش نموده اند و در جستاري ژرف ابعاد شخصيتي او را مورد كنكاش قرار داده اند اما تلازم غزليات سعدي با رديف دستگاهي موسيقي ملي كمتر به نخچير تحقق درآمده است.شايد به جرأت بتوان گفت پژوهشهايي موسيقيايي از آثار سعدي بسيار نادر و اندك يافته ها نيز چندان تخصصي نمي باشد.اما صرفنظر از بود و نبود چنين اهتمامي،مي توان به استناد آثارش و نيز ابيات مصرحي كه عالمانه به گوشه هايي از رديف موسيقي اشاره نموده است،اذعان داشت كه بي ترديد سعدي از ناحيت مجالستي كه با طبقات گوناگون اجتماعي داشته و تجاربي كه از سفرهاي خويش اندوخته ،فرصتي نيز حاصل نموده تا با همان رندي زيركانه اي كه بر ملاحت اشعارش افزوده،خرمن معرفتش را با خوشه هايي از گوشه هاي رديف موسيقي ملي بيارايد.
البته مد نظر بايد داشت كه تقارن زيبنده اوزان عروضي اشعار با رديف دستگاهي سبب شده است موسيقيداناني كه ضرورت التزام به تناسب محتواي شعر،آرايه هاي ادبي و اوزان عروضي با رديف دستگاهي را در آثار خويش مد نظر دارند،توجه ويژه اي به غزليات او داشته باشند تا بدانجا كه در اكثر اركسترهاي موسيقي غزل آوازها با انتخاب اشعاري از ديوان او اجرا مي گردد از اين رو بايست گفت كه تخليص جلوه هاي شخصيتي او به عرفان،تصوف و سخن سرايي و ناديده انگاشتن بينش هاي اجتماعي و نگرش هاي هنري وي بداهتي است مبرهن كه بايسته تعنت است و ملامت... و البته به همان اندازه نيز معتقديم كه پرستش هاي اغراق آميز و بزرگ نمايي هاي بي مغز و تعصبي نمود بلاهت است و سعايتي در لباس درايت .
اگرچه نگارنده هيچ ادعايي مبني بر ايقان نسبت به اشراف تام سعدي بر رديف موسيقي ايراني ندارد اما به شهادت آثار وي معتقد است كه استفاده سعدي از نام گوشه ها،عالمانه بوده است نه تصادفي و صرفاً به جهت تشبيهات ادبي....نمونه اي از اين اشعار:
آخر اي مطرب ازين پرده عشاق بگرد - چند گويي كه مرا پرده چنگ تو دريد
زسويي برآورده مطرب خروش - ز ديگر سو آواز ساقي كه نوش
دف و چنگ با يكدگر سازگار- برآورده زير از ميان لاله زار
سعدي گذشته از ستايش دوستان و مذمت دشمنان ، چهره ماندگار و درخشان فرهنگ ايران است ... ذكر جميل او در بسيط خاك، فراتر از مرزها، از افواه عوام گذشته و اينك انديشمندان حقيقت جو و بزرگان دانش پژوه، خسته از سكولاريسمي كه دنياي غرب را در كام ناكامي خود فرو برده است،نسخه شفاي خود را در ادبيات عرفان پارسي مي جويند و مي كوشند از روشناي ادبيات غني ايران، شعله برگيرند و آتشكده انديشه هايشان كه قرنها در هجوم توفنده طوفانهاي مذهب گريزي خاموش گرديده را ديگر بار روشني افروزند.
از اين رو پاسداست ميراث فرهنگي و نكو داشت چهره هاي فاخر علمي-ادبي در روزگار حاضر كه دست يغماي قاطعان طريق و فكرت محيلانه طراران رقيب،مزرعه سبز فرهنگ هاي متعالي را در مسير آتش بادهاي سوزان قرار داده،ايجاب مي كند تعهد را جايگزين تعصب و تدبر را مقرر بر تكبر نمائيم .
سعيد نياكوثري - نويسنده و پژوهشگر - عضو جامعه نام آوران استان فارس
6113

انتهای پیام /*

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «سروي چو تو مي بايد تا باغ بيارايد» اینجا کلیک کنید.

اشتراک گذاری:
منبع این خبر سایت ( ایرنا ) است و پورتال سیحو در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد (sh-13706) را همراه با ذکر موضوع به شماره 50002030405034 پیامک فرمایید
برچسب ها : بيارايد
منبع : ایرنا

تبلیغات



جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات