از فرسايش پاشماني تا ورود نيم ميليارد متر مكعب آب به خليج فارس

هميشه احتمال بروز سيل در كشورهايي مانند ايران كه در كمربند خشك و نيمه خشك قرار دارند وجود دارد اما مهم اين است كه به آن به عنوان فرصت نگاه كنيم يا تهديد؛ به اعتقاد كارشناسان امر مي توان با برنامه ريزي اصولي از آن بهترين بهره برداري را داشت.
آبهاي گل آلود ناشي از سيل سرشار از مواد غذايي است كه موجب حاصلخيزي خاك مي شود بنابراين سيل تهديد نيست بلكه فرصت است، اما دخالت و دست اندازي انسان در طبيعت مانند ساخت و سازهاي بي رويه در ارتفاعات و مسير رودخانه ها و تخريب جنگل ها و مراتع مشكلاتي را در روند طبيعي ايجاد مي كند كه گاهي پيامدهاي جبران ناپذيري به همراه دارد و موجب قهر طبيعت مي شود و اين قهر زماني خود را در قالب سيل نشان مي دهد.
محمد درويش عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل و مراتع و مدير كل دفتر مشاركت هاي مردمي سازمان حفاظت محيط زيست درباره نكات منفي و مثبت سيل اخير در كشور به خبرنگار علمي ايرنا گفت: يكي از مهمترين عواملي كه سبب شد سيل خسارت بيشتري به بار آورد تخريب جنگل هاي زاگرس در بالادست استان هاي لرستان و خوزستان در حوضه هاي آبخيز كرخه ، سيمره و دز بود كه موجب افزايش جابجايي خاك و ضريب هرز آب ها شد.
وي افزود: بر اين اساس آب به جاي اينكه فرصت كند در عمق زمين فرو رود در قالب هرز آبها و سيلاب هاي ويرانگر سرعتش افزايش يافت و منجر به اين شد كه خسارات بيشتري به بار آيد، علاوه بر اين تغيير كاربري اراضي بدون لحاظ كردن اصول آمايش سرزمين، احداث جاده ها بدون ضابطه، ايجاد پل ها و تونل ها ، كشت زير اشكوب جنگل هاي زاگرس به بهانه توسعه كشاورزي و از بين رفتن مراتع به علت فشار بيش از حد دام نيز از ديگر عوامل بروز خسارت ناشي از سيل است.

*** فرسايش پاشماني
مديركل دفتر مشاركت هاي مردمي سازمان حفاظت محيط زيست ادامه داد: فشار دام و توسعه بي رويه كشاورزي سبب شد تا پوشش درختان كاهش يابد و قطرات باران به جاي اينكه با برگ ها برخورد و به آرامي وارد خاك شود با شدت و سرعت زيادي به سطح خاك برخورد كند كه در اين حالت فرسايش ' پاشماني ' ايجاد مي كند.
وي درباره فرسايش پاشماني توضيح داد: در اين حالت قطرات آب با شدت و سرعت زيادي به سطح خاك برخورد مي كند كه موجب پراكنده شدن ذرات خاك مي شود و اين مساله نفوذ پذيري آب در خاك را كاهش مي دهد و هرز آب هاي گسترده تري ايجاد مي كند.
درويش ادامه داد: همچنين بروز برخي بيماري ها مانند لورانتوس و سوسك چوب خوار سبب شد تا وضعيت نشاط جنگل ها در منطقه زاگرس كاهش يابد كه تمام اين عوامل دست به دست هم دادند تا سبب ساز تشديد ماجراي سيل و بروز خسارات زيادي شود.

** احتمال تكرار سيل
وي گفت: در سرزميني مانند ايران كه در كمربند خشك و نيمه خشك واقع شده هميشه احتمال بروز چنين سيل و رگبار وجود دارد و با توجه به برهنگي زمين در اين سرزمين ها ميزان خسارت ناشي از سيل ها و رگبارهاي شديد افزايش مي يابد.

** عملكرد دولت در سيل هاي اخير
درويش عملكرد دولت و نيروهاي امدادي در زمان بروز سيل را به موقع دانست و گفت: اگر نيروهاي ارتش و هلال احمر وارد عمل نمي شدند و به مردم كمك نمي كردند قطعا ابعاد فاجعه بيشتر مي شد، همچنين اطلاع رساني رسانه ها موجب شد مردم از اطرف رودخانه ها دور شوند.
وي اظهار كرد: البته مي توانست وضعيت بهتر باشد ، مثلا مديريت حاكم بر سد دز از يك هفته قبل از بروز چنين باراني اطلاع داشت اما شايد چون مي خواست منبع سد را لبريز نگه دارد از باز كردن دريچه ها و تخليه آب خودداري كرد كه اين مساله باعث شد آب سد لبريز شود كه دراين زمان دريچه ها را باز كرد كه منجر به وقوع سيل در پايين دست شد.
درويش ادامه داد: با بازشدن دريچه هاي سد دز 4 تا 5 هزار متر مكعب آب در ثانيه وارد پايين دست شد كه با توجه به ساخت و سازها در مسير رودخانه، اين حجم آب منجر به بروز حادثه در دزفول و روستاهاي اطراف شد.

** ابعاد مثبت و منفي سيل هاي اخير
وي گفت: هر رويدادي نكات منفي و مثبتي دارد كه بايد از آنها درس گرفت، در اين رخداد اخير مسوولان و مردم متوجه شدند كه بايد به حريم رودخانه ها احترام بگذارند و اجازه ساخت و ساز در بستر و اطراف آنها داده نشود و مردم دريافتند كه بايد از اين قانون تبعيت كنند و اينكه چرا دولت، سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت نيرو براي ساخت و سازها در بستر و حريم رودخانه ها سختگيري مي كنند.
درويش افزود: همچنين مهار افزايش تعداد دام در مراتع كشور به ويژه در منطقه زاگرس نيازمند عزم جدي است زيرا نابودي مراتع و جنگل ها زادآوري اين مناطق را كاهش مي دهد.

** آبهاي گل آلود سرشار از مواد غذايي
مدير كل دفتر مشاركت هاي مردمي سازمان حفاظت محيط زيست گفت: اين آبهاي شكلاتي سبب تغذيه و احياي تالاب هاي اقماري در غرب خوزستان به ويژه تالاب هورالعظيم و بخشي از تالاب شادگان شد.
وي افزود: آبهاي شكلاتي سرشار از مواد غذايي است كه مي تواند حاصلخيزي خاك را در جلگه خوزستان افزايش و شوري به وجود آمده در خاك را كاهش دهد.
درويش ادامه داد: نيم ميليارد متر مكعب آب وارد خليج فارس شد كه باعث مي شود تا تخم ريزي ماهيان در مصب اروند رود، بهمن شير و كارون افزايش و كيفيت تنوع زيستي بهبود يابد اگر اين روند ادامه يابد بسياري از مشكلاتي كه اكنون خليج فارس با آن مواجه است كاهش و كيفيت آبزيان افزايش مي يابد.
وي تاكيد كرد: اگر به قوانين طبيعت احترام بگذاريم درخواهيم يافت كه سيل در حد نرمال خودش علاوه بر مفيد بودن مي تواند يك نعمت باشد.

*** مراقب گروه هاي سودجو باشيم
درويش گفت: بروز اين سيل باعث شد تا گروهي از شركت هاي مهندسين مشاور كه نان خود را در افزايش سدها و انتقال آبهاي بين حوضه اي مي بينند، از اين مساله سوء استفاده كنند و بگويند اگر مي خواهيد اين سيل ها اتفاق نيفتد بايد تعداد سدهاي ساخته شده در بالادست سرشاخه هاي كارون ، دز و كرخه افزايش يابد؛ كه اين حرف كاملا اشتباه است و نبايد فرصت سوء استفاده به اين گروه داده شود.
وي افزود: حدود 30 ميليارد متر مكعب بيشتر از ظرفيت انباشت، در كشور سد احداث شده است بنابراين نبايد با احداث سدهاي بيشتر و اجراي طرح هاي انتقال بين حوضه اي تنش هاي بيشتري را به نظام هيدرولوژيكي منطقه وارد كنيم.
درويش گفت: در هيچ كشوري ميلياردها تومان هزينه نمي شود تا سدي براي جلوگيري از سيلاب احداث شود زيرا سيلاب را مي توان با بهبود وضعيت پوشش هاي گياهي و احترام گذاشتن به حريم رودخانه ها مهار كرد.

*** راه هاي جلوگيري از خسارات
درويش اظهار كرد: مهمترين راه جلوگيري از بروز خسارات ناشي از سيل اين است كه به حريم سيلابي رودخانه ها احترام بگذاريم و تحت هيچ شرايطي در بستر سيلابي رودخانه ها اجازه ساخت و ساز داده نشود، زيرا معبر رودخانه ها به علت ساخت و سازهاي بي رويه تنگ شده اند كه در اين حالت آب راهي براي عبور ندارد و منجر به خرابي مي شود.
وي افزود: يكي ديگر از كارهايي كه بايد انجام داد لايروبي مداوم رودخانه هاي اصلي است كه احتمال سيل خيزي در آنها زياد است و سكونتگاه هاي انساني در اطراف آنها وجود دارد. همچنين بايد در بالادست حوضه هاي آبخيز عمليات آبخيزداري با خردمندي و سرعت بيشتري انجام شود تا اجازه سرعت گرفتن به آب ناشي از سيل داده نشود.
مدير كل دفتر مشاركت هاي مردمي سازمان حفاظت محيط زيست تاكيد كرد: همچنين نبايد اجازه كشاورزي زير اشكوب جنگل ها و افزايش دام ها در مراتع داده شود زيرا موجب از بين رفتن زادآوري جنگل ها و مراتع مي شود كه اين مساله سيل خيزي را افزايش مي دهد.
وي گفت: بايد در معماري جاده ها و استقرار سكونتگاه ها به خصوص ويلاهايي كه امروزه مد شد دقت كنيم ، در شيب هاي بالاي 25 درصد به هيچ وجه اجازه ساخت و ساز داده نشود تا ضريب هرزآب ها به صورت مصنوعي افزايش نيابد.
علمي 9014**1440

انتهای پیام /*

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «از فرسايش پاشماني تا ورود نيم ميليارد متر مكعب آب به خليج فارس» اینجا کلیک کنید.

اشتراک گذاری:
منبع این خبر سایت ( ایرنا ) است و پورتال سیحو در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد (sh-3883) را همراه با ذکر موضوع به شماره 50002030405034 پیامک فرمایید
منبع : ایرنا

تبلیغات



جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات