كتاب و كتاب‌ خوان

در ادامه اين سرمقاله كه در شماره دوشنبه 20 ارديبهشت به قلم احسان كياني منتشر شده، مي خوانيم: حال مي‌توان پرسيد چرا سرانه مطالعه و آمار و ارقام مرتبط با تيراژ كتب بايد اين‌قدر پايين باشد كه نمايشگاه بين‌المللي كتاب يك استثنا در اين ميان باشد.
براي كاهش ميزان مطالعه در كشور مي‌توان دلايل گوناگوني برشمرد كه بسياري از آن‌ها پيش از اين به سمع و نظر مخاطبان رسيده است و بازگو كردن‌شان، تكرار مكررات است. با اين حال، چون برخي از آن‌ها از فرط تكرار، بديهي فرض شده‌اند، مي‌توان با نگاهي ديگر به چرايي و چگونگي آن‌ها نگريست.
برخي فعالان سياسي و مطبوعاتي، سانسور را عامل مهم در كاهش ميزان مطالعه قلمداد مي‌كنند و براي اثبات نظر خود، به برخي دوره‌هاي خاص مانند دو سال ابتدايي پس از پيروزي انقلاب اسلامي يا سال‌هاي اولية پس از حماسة دوم خرداد اشاره مي‌كنند. بدون شك، مميزي عامل مهمي در اين روند محسوب مي‌شود. اين مسأله به خصوص در حوزة علوم انساني خود را نشان مي‌دهد. ادبيات، جامعه‌شناسي، تاريخ و سياست از مهم‌ترين بخش‌هايي هستند كه پژوهشگران و آفرينندگان آثاري در اين زمينه با مشكل سانسور دست به گريبان هستند.
از ابتداي استقرار دولت يازدهم برخي مسئولان فرهنگي عالي ‌رتبه از حذف مميزي و واگذاري آن به ناشران و نويسندگان سخن گفتند. وعده‌اي كه از ابتدا، غيرقابل عملي بودن آن آشكار بود. به اين جهت كه مشكل در فاعل مميزي نيست بلكه در نحوة اِعمال آن است. متأسفانه معيارهاي فيلترينگ لغات، عبارات و مفاهيم به شدت سليقه ‌اي و شخصي و وابسته به عقايد و انگاره‌هاي ذهني فرد بررسي‌ كننده است.
حال آن‌كه اگر اين مفاهيم، روشن و شفاف و به دور از اختلاف عقايد و سلايق باشد، مشكلي در ميان نخواهد بود. به خصوص كه اگر اين مسئوليت بر عهدة وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان متولي اين امر باشد، وجهة حقوقي ‌تري خواهد داشت. بنابراين به جاي اين‌كه توپ را در زمين ديگران بيندازند، بهتر است فكري براي حل مسأله و نه پاك كردن صورت مسأله بنمايند.
برخي ديگر از ناظران، فضاي مجازي را عامل مهمي در كاهش سرانة مطالعه كشور مي‌دانند. اما برخي ديگر بيان مي‌دارند كه اگر اين مسأله، دليلي بر كاهش ميزان كتاب‌خواني بود، مي‌بايست در كشورهاي غربي كه فضاي مجازي بازتر و باكيفيت‌تر است، ميزان مطالعه كمتر باشد.
در اين‌باره بايد گفت كه هر دو طرف بخشي از حقيقت را مي‌گويند. در عين حال كه آمار دقيقي از تأثير فضاي مجازي بر ميزان مطالعه در كشورهاي خارجي وجود ندارد، اما اين نكته گفتني است كه به هر حال فضاي مجازي به پايگاه جديدي براي اطلاع‌رساني در خصوص مسائل عمومي و انساني بدل شده و بسياري افراد، اطلاعات جديد خود در زمينه‌هاي اجتماعي، سياسي، اقتصادي و حتي فني را از اين پايگاه‌ها مي‌گيرند و نمي‌توان آن را جدا از ميزان مطالعة عمومي قلمداد كرد.
به بيان ديگر، ميزان ورود به فضاي مجازي و تبادل دانش و آگاهي در آن نيز مي‌تواند معياري از مطالعه‌كنندگان در حوزه‌هاي مختلف تلقي شود. اما انكارناشدني نيست كه اين مطالعه، به شدت غيرتخصصي و غيرحرفه‌اي است و نمي‌تواند بر عمق دانش و آگاهي عمومي بيفزايد و اين يكي به كاهلي برخي اقشار در مطالعه كتاب و ديگري به دسترسي آسان و ارزان به اين فضا در مقابل دسترسي نسبتاً پُرزحمت‌تر و گران‌تر به كتاب بستگي دارد.
دليل سوم همين مسألة قيمت است. اين نكته گفتني است كه عمدة دوست‌داران مطالعه، طبقة متوسط هستند.
طبقات مرفه از آن رو كه با تفريحات گوناگون اجتماعي و بدون محدوديت اقتصادي، اوقات فراغت خود را طي مي‌كنند، چندان به مطالعه رغبت ندارند و طبقات ضعيف نيز از آن جهت كه با مشكلات مختلف معيشتي دست به گريبان هستند، مجالي براي مطالعه ندارند. در اين ميان، افزايش قيمت كتاب در سال‌هاي اخير موجب شده بخشي از طبقة متوسط و به خصوص دانشجويان كه مهم‌ ترين قشر كتاب ‌خوان جامعه هستند نيز به تدريج از خير خريد كتاب بگذرند و به همان فضاي مجازي پناه ببرند.
نكته‌اي كه مي‌تواند محملي براي دولت باشد كه بخشي از حذف يارانه‌هاي انرژي و غيرضروري را به خريد كتاب از اين اقشار اختصاص دهد كه البته مي‌دانم در شرايط فعلي، درخواستي غيرضروري و به دور از اولويت‌هاي دولت محسوب مي‌شود.
*منبع: روزنامه مردم سالاري، 20 ارديبهشت 1395
**گروه اطلاع رساني**9117**9131

انتهای پیام /*

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «كتاب و كتاب‌ خوان» اینجا کلیک کنید.


اشتراک گذاری:
منبع این خبر سایت ( ایرنا ) است و پورتال سیحو در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد (sh-47791) را همراه با ذکر موضوع به شماره 50002030405034 پیامک فرمایید
منبع
برچسب ها :
تمامی حقوق این سایت برای
پورتال سیحو | جدیدترین اخبار ایران و جهان
محفوظ میباشد .